Baba Öldü Anne Sağ İken Miras Paylaşımı: Annenin Payı ve Örnek Hesap (2026)

Babanın vefatından sonra aileler hemen hep aynı soruları sorar: Annemin payı ne kadar? Ev kime kalır? Kız kardeşim de benimle aynı payı alır mı? Annem evde oturmaya devam edebilir mi? Evi satmak istersek ne yapacağız?

Bu yazıda, Türk Medeni Kanunu’nun güncel hükümlerine göre baba vefat ettiğinde ve anne hayattayken mirasın nasıl paylaşıldığını, rakamlı ve temsili örneklerle adım adım anlatıyoruz. Aynı kurallar anne vefat edip baba sağ kaldığında da geçerlidir.

Baba Vefat Edince Kimler Mirasçı Olur?

Kanun mirasçıları bir sıraya koyar. En önde ölen kişinin çocukları gelir. Çocuklar varken babanın anne-babası, kardeşleri, yeğenleri mirasçı olmaz (Türk Medeni Kanunu m. 495 ve 496). Eş, yani anne ise her durumda mirasçıdır; sadece payı, yanında kimlerin mirasçı olduğuna göre değişir (m. 499).

• Kız ve erkek çocuk eşittir. Kanun açıkça “çocuklar eşit olarak mirasçıdırlar” der.
• Babadan önce ölmüş bir çocuk varsa onun payı kendi çocuklarına, yani torunlara geçer.
• Evlatlık çocuk, öz çocuk gibi mirasçıdır (m. 500).
• Boşanmış eski eş mirasçı olmaz (m. 181).

Annenin Payı Ne Kadar? Eşin Miras Payı Tablosu

Sağ kalan eşin payı, yanındaki mirasçılara göre şöyledir (Türk Medeni Kanunu m. 499):

“Baba öldü, anne sağ” durumunda ilk satır geçerlidir: anneye 1/4. “Anne öldü, baba sağ” durumunda da aynı oran babaya uygulanır.

Çocuk Sayısına Göre Örnek Hesap

Terekede yalnızca 3.000.000 TL değerinde bir ev olduğunu varsayalım. Annenin payı çocuk sayısı ne olursa olsun 1/4’tür; kalan 3/4 çocuklar arasında eşit bölünür:

Kendi aile durumunuza göre payları görmek için miras payı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Önce Annenin Kendi Hakkı: Çoğu Ailenin Atladığı Adım

Yukarıdaki tablo “miras” olarak kalan malı paylaştırır. Ama baba adına kayıtlı her mal tamamen miras değildir. Türkiye’de 1 Ocak 2002’den bu yana eşler arasında kural olarak edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir (Türk Medeni Kanunu m. 202). Bu şu demektir:

• Evlilik süresince çalışarak kazanılan ev, araba, birikim gibi mallar edinilmiş mal sayılır (m. 219), tapuda kimin adına olursa olsun.
• Eş, diğer eşin bu mallarından borçlar düştükten sonra kalan değerin (artık değer) yarısı üzerinde hak sahibidir (m. 236).
• Evlilikten önce sahip olunan mallar ile miras veya bağış yoluyla gelen mallar ise kişisel maldır ve bu hesaba girmez (m. 220).
• 2002’den önce evlenenlerde, 1 Ocak 2002’ye kadar edinilen mallarda o tarihe kadar geçerli olan mal ayrılığı rejimi uygulanır; katılma hesabı bu tarihten sonra edinilen mallar için yapılır (4722 sayılı Kanun m. 10).

Yani doğru sıralama şudur: önce annenin mal rejiminden doğan hakkı ayrılır, sonra kalan kısım miras olarak paylaştırılır.

Ev Nasıl Paylaşılır? Tapuda Ne Olur?

Baba vefat ettiği anda mirasçılar arasında kanundan doğan bir ortaklık oluşur ve mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur (Türk Medeni Kanunu m. 640). Pratikte bu şu anlama gelir:

1. Tapuda intikal: Veraset ilamıyla tapu müdürlüğüne gidilir ve ev bütün mirasçılar adına ortak (iştirak hâlinde) yazılır. Bu aşamada kimin payının hangi kısım olduğu tapuda ayrıca görünmez. İşlemin masraflarını miras tapu intikal ücreti yazımızda anlattık.
2. İsterseniz hisseli tapuya çevirme: Mirasçılar yazılı bir paylaşma sözleşmesiyle ortaklığı paylı mülkiyete çevirebilir (m. 676). Böylece tapuda anne 1/4, her çocuk kendi payıyla ayrı ayrı görünür. Örnek metin için miras taksim sözleşmesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz.
3. Satış: Evin satılması için bütün mirasçıların imzası gerekir. Biri imza vermezse ne yapılacağını mirasçılardan biri imza vermezse ev nasıl satılır yazımızda adım adım anlattık. Kısaca: önce arabulucuya başvurmak zorunludur, anlaşma olmazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. 31 Temmuz 2026’dan bu yana, tüm malikleri mirasçı olan taşınmazlarda mahkeme kararıyla yapılan satışta ilk artırmaya yalnızca mirasçılar katılabiliyor.
4. Kardeşlerden birine devir: Anne ya da kardeşler paylarını evde kalmak isteyen birine devredebilir. Bunun yolları ve masrafı için kardeşler arasında hisse devri yazımıza bakabilirsiniz.

Anne Evde Oturmaya Devam Edebilir mi?

Evet, kanun bu konuda anneyi özellikle korur. Eşlerin birlikte yaşadığı konut ve ev eşyası terekedeyse, sağ kalan eş bunların miras payına sayılarak kendi mülkiyetine verilmesini isteyebilir. Haklı bir sebep varsa, mülkiyet yerine ömür boyu kullanma (intifa) ya da oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir (Türk Medeni Kanunu m. 652).

Evin değeri annenin payını aşıyorsa aradaki farkın nasıl karşılanacağı mirasçılar arasında konuşulur, anlaşma olmazsa mahkemece belirlenir. Burada annenin katılma alacağı da hesaba girdiği için, çoğu ailede evin anneye kalması sanıldığından daha kolaydır.

Mirasçılardan biri evi tek başına kullanıyorsa, diğerlerinin ondan kira (ecrimisil) isteyip isteyemeyeceği ayrı bir konudur; ayrıntılar için miras kalan evde oturan kardeşten kira yazımıza bakabilirsiniz.

Anne de Vefat Ederse Miras Nasıl Paylaşılır?

Anne sonradan vefat ederse, bu kez annenin mirası açılır. Annenin terekesinde kendi malları ile babadan aldığı pay (ve katılma alacağı) birlikte bulunur. Eşi daha önce öldüğü için annenin mirası çocuklar arasında eşit bölünür.

Her ölüm için ayrı veraset ilamı alınır ve ayrı veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir. İki miras aynı dönemde işlem görüyorsa, tapuda da önce babadan anneye ve çocuklara, sonra anneden çocuklara intikal yapılır.

Babanın İkinci Evliliği Varsa Miras Nasıl Paylaşılır?

İkinci evlilikte kurallar değişmez, sadece kimin mirasçı olduğu netleşir:

• Vefat anındaki eş (ikinci eş) mirasın 1/4’ünü alır.
• Kalan 3/4, babanın bütün çocukları arasında eşit bölünür; ilk evlilikten ve ikinci evlilikten olan çocuklar arasında fark yoktur.
• Boşanmış ilk eş mirasçı değildir.
• Üvey anne ile üvey çocuklar birbirinin mirasçısı olmaz; aralarında kan bağı yoktur (evlat edinme yoksa).

Adım Adım: Baba Vefat Ettikten Sonra Yapılacaklar

1. Veraset ilamı alın. Kimlerin, hangi oranda mirasçı olduğunu gösteren belge noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınır. Ayrıntılar: veraset ilamı nasıl alınır.
2. Mal ve borç tablosunu çıkarın. Babanın borçları mallarından fazlaysa, ölümü öğrendiğiniz tarihten itibaren 3 ay içinde mirası reddedebilirsiniz (Türk Medeni Kanunu m. 606). Mal varlığını öğrenmenin yolları için ölen kişinin malları nasıl öğrenilir yazımıza bakabilirsiniz.
3. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi verin. Ölüm Türkiye’de gerçekleştiyse ve mirasçılar Türkiye’deyse süre ölümden itibaren 4 aydır. 2026 yılında eşin ve her çocuğun miras payının 2.907.136 TL‘lik kısmı vergiden istisnadır; çocuk yoksa eşin payında bu tutar 5.817.845 TL’dir. Hesap ve beyan için veraset ve intikal vergisi 2026 rehberimize bakabilirsiniz.
4. Banka ve araç işlemlerini yapın. Hesaplardaki para ve araç devri için: vefat edenin bankadaki parası nasıl çekilir, ölen kişinin aracı nasıl devredilir.
5. Tapu intikalini yapın, sonra paylaşımı konuşun. Anlaşabiliyorsanız yazılı paylaşma sözleşmesi yapın; anlaşamıyorsanız hangi yolların olduğunu miras paylaşımında anlaşmazlık çıkarsa ne yapılır yazımızda anlattık.

Sık Sorulan Sorular