Nafaka Ödenmezse Ne Olur? İcra Takibi, Maaş Haczi ve Tazyik Hapsi (2026)

Nafaka kararı vermek kolay, tahsil etmek zordur. Türkiye’de nafaka alacaklılarının önemli bir kısmı düzenli ödeme alamaz; borçlular ise çoğu zaman “ödemezsem ne olur” sorusunun cevabını ilk hapis tehdidiyle öğrenir. Bu yazıda her iki taraf için de süreci anlatıyoruz: alacaklı nafakayı nasıl tahsil eder, borçlu ödemezse ne olur, ödeyemeyen ne yapmalı.

Nafaka Kararı Ne Zaman İcraya Konur?

Nafaka kararının icraya konulması için kesinleşmesi gerekmez. Tedbir nafakası dava sırasında verilen ara kararla, iştirak ve yoksulluk nafakası ise boşanma kararının verilmesiyle icra edilebilir hâle gelir; istinaf yoluna başvurulmuş olması nafaka kararının icrasını durdurmaz. Anlaşmalı boşanma protokolünde yazan nafaka da mahkeme kararına geçtiği için aynı şekilde takip edilir.

Ödeme günü geçmiş bir ay bile takibe konu olabilir; ancak uygulamada alacaklılar iki-üç aylık gecikmeden sonra harekete geçer. Bu bekleme, tazyik hapsi için şikâyet süresini kaçırma riski taşır; aşağıda anlatıyoruz.

1. Adım: İlamlı İcra Takibi

Alacaklı, nafaka kararının bir örneğiyle icra dairesine başvurur ve ilamlı icra takibi açar. Takipte hem birikmiş nafaka (ödenmemiş aylar, işlemiş faiziyle) hem de devam eden aylara ilişkin nafaka talep edilir. İcra dairesi borçluya icra emri gönderir; borçlunun ödeme için yedi günü vardır. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa haciz aşamasına geçilir.

2. Adım: Tazyik Hapsi (İİK m.344)

İcra takibinin yanında alacaklının elinde bir baskı aracı daha vardır. İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesine göre, nafakaya ilişkin kararlara uymayan borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsiyle cezalandırılır. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra borçlu borcun tamamını öderse tahliye edilir; ancak sonraki aylarda yeniden ödemezse yeniden şikâyet edilebilir.

Bu yolun şartları önemlidir ve sıkça yanlış bilinir:

• Önce icra takibi gerekir. Şikâyet, icra emrinin borçluya tebliğinden sonra yapılabilir; takip açmadan doğrudan hapis istenemez.
• Yalnızca aylık (cari) nafaka için. Tazyik hapsi, icra emrinin tebliğinden sonra işleyen aylık nafaka borçları için uygulanır. Tebliğden önce birikmiş nafaka için hapis yolu kapalıdır; birikmiş kısım yalnızca haciz yoluyla tahsil edilir.
• Şikâyet süresi üç aydır. Ödenmeyen her ay ayrı bir fiildir; alacaklı, ödenmeyen ayı öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde icra ceza mahkemesine şikâyette bulunmalıdır (İİK m.347). Süre kaçırılırsa o ay için hapis istenemez.
• Şikâyet icra ceza mahkemesine yapılır. Bursa’da Bursa İcra Ceza Mahkemeleri görevlidir; mahkeme borçluyu dinler, ödeme kanıtı yoksa tazyik hapsine karar verir.
• Ödeme hapsi kaldırır. Borçlu, karar kesinleşmeden ya da infaz sırasında borcu öderse ceza infaz edilmez veya sona erer. Tazyik hapsi adli sicile işlemez, ceza değil zorlama aracıdır.

Nafaka Ödemeyen Nereye Şikâyet Edilir?

1. İcra dairesi: Nafaka kararıyla ilamlı icra takibi açılır; borçlunun maaşı, banka hesabı ve malları haczedilir. Bursa’da Bursa İcra Daireleri.
2. İcra ceza mahkemesi: İcra emri tebliğ edildikten sonra ödenmeyen aylar için üç ay içinde şikâyet dilekçesi verilir; tazyik hapsi istenir.
3. Aile mahkemesi: Borçlu ödeme gücü olduğu hâlde ödemiyor ve çocuğun bakımını aksatıyorsa velayet ve kişisel ilişki düzeninin yeniden değerlendirilmesi istenebilir; ancak nafaka borcu tek başına velayeti değiştirmez.

Şikâyet dilekçesinde kararın tarih ve sayısı, icra dosya numarası, icra emrinin tebliğ tarihi ve ödenmeyen aylar tek tek yazılır. Birikmiş nafaka alacağı için icra takip talebine ödenmeyen ayların dökümü ve faiz hesabı eklenir.

Birikmiş Nafaka Borcu: Faiz, Zamanaşımı ve Taksit

Faiz: Ödenmeyen her nafaka taksitine, ödeme gününden itibaren yasal faiz işler. İcra takibinde alacaklı faizi de talep eder.

Zamanaşımı: Mahkeme kararıyla hükmedilen nafaka alacakları için zamanaşımı on yıldır; ancak takipsiz geçen uzun süreler için alacaklının ödeme talep etmediği savunmasıyla karşılaşılabilir. Birikmiş nafakayı uzun süre takip etmemek tahsili zorlaştırır.

Taksitlendirme: Borçlu, icra dairesinde alacaklının kabulüyle borcu taksitlendirebilir. Alacaklı kabul etmese bile haciz aşamasında borçlu, borcun dörtte birini peşin ödeyip kalanını üç ayda eşit taksitlerle ödemeyi taahhüt ederse satış durur (İİK m.111). Taksit taahhüdüne uyulmazsa haciz ve satış kaldığı yerden devam eder; taahhüdü ihlal ayrıca tazyik hapsi sebebidir.

Nafakayı Ödeyemiyorsanız Ne Yapmalısınız?

Nafakayı tek taraflı olarak kesmek ya da azaltmak mümkün değildir; kararla belirlenen tutar ödenmediği sürece icra ve hapis riski sürer. Ödeme gücü gerçekten azalan borçlunun yolu nafakanın indirilmesi veya kaldırılması davasıdır (TMK m.176/4, m.330). İşten çıkarılma, ciddi hastalık, gelirde kalıcı düşüş ya da alacaklının mali durumunun belirgin biçimde iyileşmesi bu davanın sebepleridir. Dava sonuçlanana kadar mevcut tutar ödenmeye devam eder; mahkeme indirim kararını kural olarak dava tarihinden itibaren uygular.

Ayrıca yoksulluk nafakası, alacaklının evlenmesi ya da fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde kaldırılır; iştirak nafakası çocuğun ergin olmasıyla kural olarak sona erer, eğitimi sürüyorsa yardım nafakası olarak devam edebilir. Bu hâllerde de kesinti için mahkeme kararı gerekir. Nafaka tutarlarının nasıl belirlendiği ve artış oranları için nafaka hesaplama 2026 yazımıza bakın.

Bursa’da Nafaka Takibi: Yerel Notlar

İcra takibi Bursa İcra Dairelerinde, tazyik hapsi şikâyeti Bursa İcra Ceza Mahkemelerinde görülür; borçlu ilçede yaşıyorsa ilgili ilçe adliyesi yetkilidir. Maaş haczinde işverene gönderilen haciz yazısı genellikle bir sonraki maaştan itibaren uygulanır. İcra ceza mahkemelerinde şikâyet duruşması 1-3 ay içinde yapılır. Sürecin boşanma davasıyla ilişkisi için Bursa boşanma avukatı sayfamıza, icra sürecinin genel işleyişi için Bursa icra avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular