Saklı Pay Nedir? Oranları ve Nasıl Hesaplanır? (2026)

“Babam evi sadece kardeşime bırakmış, ben ne olacağım?” ya da “Annem sağken tüm parasını birine bağışlamış, benim hakkım kalmadı mı?” Miras danışmalarında en çok duyduğumuz cümleler bunlar. Cevap çoğu zaman umut verici: Türk hukuku, en yakın mirasçılar için dokunulamaz bir asgari pay tanır. Buna saklı pay denir. Bu yazıda saklı payın kimlere ait olduğunu, oranlarını ve en önemlisi nasıl hesaplandığını gerçek TL rakamlarıyla, adım adım anlatıyoruz. Miras hukukunun bütünü için Miras Hukuku Rehberi sayfamıza da göz atabilirsiniz.

Saklı Pay ve Tasarruf Nisabı: Temel Mantık

Mantığı bir pastayla anlatalım. Mirasbırakanın geride bıraktığı tüm malvarlığına tereke denir. Bu pasta ikiye ayrılır:

• Saklı pay (dokunulmaz alan): Yakın mirasçıların kanunen korunan payı. Mirasbırakan vasiyet ya da bağışla buraya el süremez.
• Tasarruf nisabı (serbest alan): Geriye kalan kısım. Mirasbırakan burayı dilediğine bırakabilir; bir vakfa bağışlayabilir, komşusuna verebilir (TMK m. 505).

Yani mirasbırakan “her şeyimi filancaya bırakıyorum” dese bile, saklı paylı mirasçılar haklarını tenkis davasıyla geri alabilir. Vasiyet yazarken bu sınırı bilmek şart; konuyu Vasiyetname Nasıl Yazılır? yazımızda da işledik.

Saklı Paylı Mirasçılar Kimlerdir?

Bu, en çok yanlış bilinen konudur. Saklı pay sahibi yalnızca üç gruptur (TMK m. 506):

• Altsoy: Çocuklar, onlar yoksa torunlar.
• Ana ve baba.
• Sağ kalan eş.

Saklı Pay Oranları Tablosu (TMK m. 506)

Oranlar her zaman ilgili mirasçının yasal miras payının üzerinden hesaplanır — terekenin tamamından değil. Bu ayrımı kaçırmak en sık yapılan hatadır.

Saklı Pay Nasıl Hesaplanır? (Adım Adım)

Saklı pay hesabı dört adımda yapılır:

1. Net terekeyi bul: Mirasbırakanın aktiflerinden (ev, para, araç…) borçları çıkar; tenkise/denkleştirmeye tabi bağışları geri ekle. Sonuç net terekedir.
2. Yasal miras paylarını belirle: Hangi zümrenin mirasçı olduğuna ve eşin durumuna göre her mirasçının yasal payını hesapla.
3. Oranı uygula: Her mirasçının yasal payına TMK m. 506 oranını uygula → o kişinin saklı payı.
4. Tasarruf nisabını bul: Tüm saklı payları topla, net terekeden düş. Kalan kısım, mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği “tasarruf nisabı”dır.

Somut Örnek: Eş + 2 Çocuk (TL Rakamlarıyla)

En sık karşılaşılan senaryoyu rakamlarla görelim. Net tereke 2.000.000 TL, mirasçılar sağ kalan eş + 2 çocuk.

Demek ki bu ailede mirasbırakan, vasiyetle en fazla 750.000 TL değerindeki kısmı istediği kişiye/kuruma bırakabilir. Bunun ötesine geçen bir vasiyet, eş ve çocukların saklı payını çiğner ve tenkise açık olur.

Diğer Senaryolar: Sadece Çocuklar / Eş + Anne-Baba

Senaryo A — Sadece 3 çocuk (eş yok): Her çocuğun yasal payı 1/3’tür. Saklı payı bu payın yarısı, yani terekenin 1/6’sı. Üç çocuğun toplam saklı payı terekenin 3/6 = 1/2’sidir; geri kalan 1/2 tasarruf nisabıdır.

Senaryo B — Eş + anne-baba (çocuk yok): Eş terekenin 1/2’sine, anne-baba kalan 1/2’yi paylaşarak mirasçı olur. Eşin saklı payı yasal payının tamamıdır (altsoy/ana-baba zümresiyle birlikte olduğu için). Anne ve babadan her birinin saklı payı ise kendi yasal payının 1/4’üdür.

Saklı Payım İhlal Edilirse Ne Yapabilirim? (Tenkis Davası)

Saklı payının karşılığını alamayan mirasçı eli kolu bağlı değildir. Tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmaların (vasiyet, ölünceye kadar bakma, aşırı bağış vb.) indirilmesi/geri alınması için tenkis davası açabilir (TMK m. 560).

Dava süreci, muvazaalı (danışıklı) devirler ve Bursa’daki uygulama için Bursa Tenkis Davası Avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Vasiyet ve Bağışla Saklı Payı Korumak

Madalyonun iki yüzü var. Mirasbırakansanız: saklı payları aşmayan, net rakamlı bir vasiyet hazırlamak, ileride mirasçılarınız arasında tenkis davası çıkmasını önler. Geçerli vasiyet yazımı için Vasiyetname Nasıl Yazılır? yazımızdan yararlanın.

Mirasçıysanız ve anlaşmak istiyorsanız: Saklı payları gözeten bir miras taksim sözleşmesi ile mahkemeye gitmeden paylaşabilirsiniz. Özellikle babadan/anneden kalan evin paylaşımı için Kardeşler Arasında Ev Nasıl Bölünür? yazımız faydalı olacaktır.

Sık Yapılan Hatalar ve Profesyonel Destek

Saklı pay konusunda en sık dört hata: (1) oranı terekenin tamamına uygulamak (oysa yasal payın üzerine uygulanır), (2) eşin saklı payını “1/4” sanmak (doğrusu yasal payının tamamı), (3) kardeşe saklı pay tanımak (2007’de kaldırıldı), (4) hesapta sağlığında yapılan bağışları geri eklemeyi unutmak.

Saklı pay hesabı, terekenin doğru değerlenmesine ve bağışların tespitine bağlı teknik bir konudur. Bir hata, hak kaybına ya da gereksiz davaya yol açabilir.

Tenkiste süre: Dava açma hakkı, saklı payın zedelendiğini öğrendiğinizden itibaren bir yıl ve her hâlde on yılla sınırlıdır; ancak tenkis talebi def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. Tüm miras davalarının süreleri: miras davası kaç yıl içinde açılır.

Bakım karşılığı yapılan devirlerde: Saklı payınız zedelendiyse tenkis davası açabilirsiniz; mirasçıların tenkis hakkı ölünceye kadar bakma sözleşmelerinde de açıkça saklı tutulmuştur (TBK m. 615/3). Ayrıntı: bakım karşılığı tapu devri bozulur mu.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)