Nafaka Artırım Davası 2026: Şartları, Yetkili Mahkeme, Masrafı ve Ne Kadar Sürer?

Boşanma kararında çocuğunuz için belirlenen aylık nafaka o gün makul görünüyordu. Aradan birkaç yıl geçti; çocuk okula başladı, servis, kurs ve sağlık giderleri arttı, kira iki katına çıktı. Nafaka ise aynı yerde duruyor ya da kararda yazan küçük yıllık artış giderlerin gerisinde kaldı. Karşı tarafın gelirinin bu sürede yükseldiğini de biliyorsunuz. Bu durumda yapılması gereken, nafaka artırım davası açarak mahkemeden nafakanın yeniden belirlenmesini istemektir.

Bu yazıda nafaka artırım davasının hangi şartlarda açılabileceğini, hangi nafakaların artırılabileceğini, kararda ÜFE artışı yazıyorsa yine dava gerekip gerekmediğini, davanın nerede ve nasıl açılacağını, dilekçeye ne yazılacağını, masrafını ve süresini anlatıyoruz. Nafakayı ödeyen taraf için azaltma ve kaldırma davalarını da aynı yerde karşılaştırıyoruz.

Nafaka Artırım Davası Nedir?

Nafaka, bir mahkeme kararıyla ya da mahkemenin onayladığı bir anlaşmayla belirlenir; ancak belirlendiği günün koşullarına göre hesaplanır. Kanun, bu koşullar değiştiğinde nafakanın da değişebilmesine imkân tanır. Türk Medeni Kanunu’na göre tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK m. 176/4). Çocuk için ödenen nafakada da durum değişirse hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler (TMK m. 331).

Nafaka artırım davası bu hükümlere dayanır. Davada önceki karar bozulmaz; mahkeme yalnızca nafakanın bugünkü koşullara göre ne kadar olması gerektiğine karar verir. Dava, anlaşmalı boşanma protokolüyle belirlenen nafakalar için de açılabilir. Protokol mahkeme kararıyla onaylandığı için onun nafaka miktarı da değişen koşullar karşısında yeniden değerlendirilebilir. Anlaşmalı boşanma süreci için anlaşmalı boşanma davası sayfamıza bakabilirsiniz.

Hangi Nafakalar Artırılabilir?

Uygulamada artırım davası en çok çocuk için ödenen iştirak nafakasında açılır; ancak yoksulluk nafakası ve akrabalar arasındaki yardım nafakası da artırılabilir. Boşanma davası sürerken ödenen tedbir nafakası ise ayrı bir artırım davasıyla değil, devam eden davanın içinde değiştirilir.

Tedbir nafakası, aile içi şiddet nedeniyle verilen koruma kararları kapsamında da hükmedilebilir (6284 sayılı Kanun m. 5). Bu durumda değişiklik talebi o kararı veren aile mahkemesine yapılır. Çocuk nafakasının nasıl belirlendiğini ve velayetle ilişkisini velayet davası nasıl açılır yazımızda ayrıca anlattık.

Nafaka Artırım Davası Hangi Şartlarda Açılır?

Kanun “mali durumların değişmesi veya hakkaniyet” der; mahkeme de önceki karar tarihindeki durumla bugünkü durumu karşılaştırır. Artırım isteğini haklı kılabilecek başlıca değişiklikler şunlardır:

• Çocuğun ihtiyaçlarının artması: Okula, liseye ya da üniversiteye geçiş, servis, kurs, özel eğitim, sürekli tedavi gerektiren bir hastalık.
• Nafaka yükümlüsünün gelirinin artması: Terfi, yeni bir iş, kira geliri, şirket ortaklığı ya da önceki karardan sonra elde edilen mal varlığı.
• Nafaka alacaklısının durumunun kötüleşmesi: İşini kaybetmesi, ağır bir hastalık ya da çalışma gücünü yitirmesi.
• Paranın değer kaybı: Kararda yıllık artış hükmü yoksa ya da yazılan artış yetersiz kaldıysa, enflasyon karşısında nafakanın alım gücünün erimesi.

Mahkeme bu değişikliklerin geçici değil, kalıcı nitelikte olup olmadığına ve nafakanın yeni miktarının yükümlünün ödeme gücüne uygun olup olmadığına bakar. Çocuk nafakasında kanun, nafaka miktarının çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirleneceğini, çocuğun kendi gelirlerinin de göz önünde bulundurulacağını açıkça söyler (TMK m. 330/1). Yani yalnızca giderlerin artması değil, ödeyen tarafın bu artışı karşılayabilecek durumda olması da önemlidir.

Davanın açılabilmesi için önceden verilmiş bir nafaka kararı ya da onaylanmış bir protokol bulunmalıdır. Hiç nafaka bağlanmamışsa yapılacak dava artırım değil, nafaka davasıdır. Gelire göre yaklaşık tutarları görmek için nafaka hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz; araç tahmin verir, mahkemenin takdirinin yerini tutmaz.

Kararda ÜFE Artışı Varsa Yine Dava Açmak Gerekir mi?

Kanun hâkime, istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlama yetkisi verir (TMK m. 176/5, 182/3, 330/3). Uygulamada bu, kararda “nafakanın her yıl TÜİK’in açıkladığı ÜFE oranında artırılmasına” gibi bir hüküm olarak yer alır. Kararınızda hangi endeks yazıyorsa artış o endekse göre yapılır.

Bu ayrım önemlidir, çünkü iki durumun sonucu farklıdır:

• Kararda artış hükmü varsa: Nafaka her yıl yeni bir dava açmadan güncellenir. Ödenmeyen artış farkı da ilamlı icra yoluyla istenebilir. Ancak endeks yalnızca enflasyonu karşılar; çocuğun okula başlaması ya da ödeyenin gelirinin belirgin biçimde artması gibi yeni durumlar için yine artırım davası açılabilir.
• Kararda artış hükmü yoksa: Nafaka yıllar geçse de aynı kalır; asgari ücretin ya da enflasyonun artması onu kendiliğinden değiştirmez. Artış için dava açmak gerekir. Bu davada, bundan sonraki yıllar için de yıllık artış hükmü kurulmasını istemek ileride yeni davalara gerek kalmaması bakımından faydalıdır.

Yıllık artışın tutar olarak nasıl hesaplandığını örneklerle nafaka hesaplama 2026 sayfamızda anlattık.

Nafaka Artırım Davası Nerede ve Nasıl Açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukuna ilişkin dava ve işlerine bakar (4787 sayılı Kanun m. 4). Nafaka davaları da bu kapsamdadır.

Yetkili mahkeme konusunda kanun nafaka alacaklısını korur: boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177). Bu nedenle çocuğuyla Bursa’da yaşayan bir anne, eski eşi başka bir şehirde olsa da davayı Bursa aile mahkemesinde açabilir. Genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK m. 6). Akrabalar arasındaki yardım nafakasında ise taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 365).

Dava, dilekçeyle açılır. Her çeşit nafaka davası basit yargılama usulüne tabidir (HMK m. 316). Bu usulün pratik sonuçları şunlardır:

• Dava ve cevap dilekçe ile verilir; karşı tarafın cevap süresi dilekçenin tebliğinden itibaren iki haftadır. Mahkeme gerekirse bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verebilir (HMK m. 317).
• Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilmez; taraflar tüm delillerini dilekçeleriyle birlikte bildirmelidir (HMK m. 317, 318).
• Mahkeme mümkünse tarafları duruşmaya çağırmadan dosya üzerinden karar verir (HMK m. 320).

Arabulucuya gitmek zorunlu mu? Hayır. Bazı davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; ancak bu zorunluluk yalnızca ilgili kanunda öngörülen uyuşmazlıklar içindir (6325 sayılı Kanun m. 18/A) ve nafaka davaları için böyle bir hüküm yoktur. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar ise kanun gereği arabuluculuğa elverişli değildir (6325 sayılı Kanun m. 1/2).

Dilekçede Neler Yazılmalı, Hangi Belgeler Eklenmeli?

Artırım davasında kazanmanın anahtarı, “eskiden ne vardı, şimdi ne değişti” sorusunu belgeyle cevaplamaktır. Dilekçede en az şu bilgilerin bulunması gerekir:

1. Mahkeme: Yetkili aile mahkemesinin adı.
2. Taraflar: Davacı ve davalının kimlik ve adres bilgileri; çocuk adına açılıyorsa çocuğun bilgileri ve velayetin kimde olduğu.
3. Önceki karar: Nafakayı belirleyen kararın mahkemesi, esas ve karar numarası, kesinleşme tarihi ve bugünkü nafaka tutarı.
4. Değişen durum: Karar tarihinden bu yana çocuğun ihtiyaçlarında, sizin ve karşı tarafın gelirinde ne değiştiği, somut rakamlarla.
5. Talep: Nafakanın hangi tutara çıkarılmasını istediğiniz ve bundan sonraki yıllar için yıllık artış (endeks) hükmü kurulması isteği.
6. Deliller: Aşağıdaki belgeler ve gerekirse tanıklar.

Delil olarak işe yarayan başlıca belgeler: nafaka kararı ve varsa onaylı protokol; okul kayıt belgesi, servis ve kurs ücretleri, sağlık raporları ve faturalar; kira sözleşmesi; kendi gelir belgeleriniz. Karşı tarafın gelirini ispat için mahkemeden SGK kayıtlarının, banka hesaplarının, tapu ve araç kayıtlarının getirtilmesini ve sosyal ekonomik durum araştırması yapılmasını isteyebilirsiniz.

Basit yargılamada delillerin dilekçeyle birlikte bildirilmesi gerektiğinden eksik bırakılan bir belge sonradan sorun çıkarabilir. Bu yüzden dilekçe ve delil listesinin dava açılmadan önce bir avukatla gözden geçirilmesi faydalıdır.

Nafaka Artırım Davası Masrafı Ne Kadar?

Dava açarken üç kalem ödeme yapılır: başvurma harcı, peşin karar harcı ve gider avansı. 2026 tutarları Harçlar Kanunu tarifesine göre şöyledir:

Uygulamada artırım davasında harca esas alınan değer, artırılması istenen farkın bir yıllık tutarıdır. Örneğin aylık nafakanın 5.000 TL artırılmasını istiyorsanız yıllık fark 60.000 TL, bunun binde 11,38’i ise 682,80 TL’dir. Kesin tutarı ve gider avansını dava harcı hesaplama aracımızla kontrol edebilirsiniz. Davayı kaybeden taraf, karşı tarafın avukatlık ücretini de öder; yaklaşık tutar için vekalet ücreti hesaplama sayfamıza bakabilirsiniz.

Nafaka Artırım Davası Ne Kadar Sürer?

Kanunda belirlenmiş bir süre yoktur; süre mahkemenin iş yüküne ve delil toplamanın ne kadar zaman aldığına bağlıdır. Yine de nafaka davaları birkaç açıdan boşanma davalarından hızlı ilerler:

• Basit yargılama usulü uygulanır: cevaba cevap aşaması yoktur ve mahkeme mümkünse dosya üzerinden karar verir.
• Her çeşit nafaka davası adli tatilde de görülür (HMK m. 103). 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında dosya beklemez.
• Davayı en çok uzatan adım, karşı tarafın gelirinin araştırılması ve sosyal ekonomik durum araştırmasıdır. Belgeler eksiksiz sunulursa bu adım kısalır.

Karara karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 345). İstinafa başvurulması kararın icrasını durdurmaz; nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına da karar verilemez (HMK m. 350/1). Uygulamada artırılan nafaka dava tarihinden itibaren istenebildiği için davanın uzaması alacaklıyı bu farktan mahrum bırakmaz; ama geriye dönük artırım istenemeyeceğinden davayı geciktirmemek gerekir. Boşanma davalarının süresiyle karşılaştırmak isterseniz boşanma davası ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.

Karşı Taraf Nafakayı Azaltabilir veya Kaldırabilir mi?

Aynı kural iki yönlü çalışır. Nafaka ödeyen tarafın geliri düşerse, yeni bir bakım yükü altına girerse ya da nafaka alanın geliri belirgin biçimde artarsa nafaka azaltma davası açılabilir (TMK m. 176/4, 331). Bu, artırım davası açtığınızda karşı tarafın da azaltma ya da kaldırma talebiyle karşılık verebileceği anlamına gelir; dava açmadan önce iki tarafın güncel durumunu birlikte değerlendirmek bu yüzden önemlidir.

Yoksulluk nafakası bazı durumlarda tamamen sona erer:

• Kendiliğinden kalkar: Nafaka alan eşin yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde (TMK m. 176/3).
• Mahkeme kararıyla kaldırılır: Nafaka alan eşin evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde (TMK m. 176/3).
• Çocuk nafakası: Ana ve babanın bakım borcu çocuk ergin olana kadar sürer; çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, koşullara göre eğitimi bitene kadar sürebilir (TMK m. 328). Ergin çocuk için bu destek, çocuğun kendisinin açacağı davayla istenir.

Artırılan Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Artırım kararıyla belirlenen yeni nafaka, eski kararda olduğu gibi her ay peşin ödenir (TMK m. 330/2). Ödenmezse ilamlı icra takibi başlatılabilir; nafaka borcunu ödemeyen yükümlü hakkında tazyik hapsi yolu da açıktır. Bu süreci adım adım nafaka ödenmezse ne olur yazımızda anlattık.

Sık Sorulan Sorular

Hukuki Dayanak ve Kaynaklar

Nafaka artırımı, azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin kurallar 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 169, 175, 176, 177, 182, 328, 329, 330, 331, 364 ve 365. maddelerinden; görevli mahkeme 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun 4. maddesinden; yetki, basit yargılama, adli tatil ve istinaf kuralları 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 6, 103, 120, 316, 317, 318, 320, 345 ve 350. maddelerinden; arabuluculuk kuralları 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 1 ve 18/A maddelerinden; harç tutarları 492 sayılı Harçlar Kanunu 28. maddesi ile (1) sayılı tarifesinden (98 Seri No’lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli tutarlar) alınmıştır. Anayasa Mahkemesinin süresiz nafakaya ilişkin iptal kararı, Türk Medeni Kanunu’nun güncel derlemesindeki dipnottan aktarılmıştır. Mevzuat 3 Kasım 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Nafaka kararınızın içeriği, endeks hükmü ve tarafların güncel durumu dosya bazında ayrıca değerlendirilmelidir.