Yüzde 50 mi Yüzde 75 mi? Dul Maaşı Oranları ve Farkı (2026)

Yayın tarihi: 1 Eylül 2026  ·  Av. Sümeyye Yüce

SGK ölüm aylığı konusunda en çok karıştırılan konu oran meselesidir. “Komşum %75 alıyor, ben neden %50 alıyorum?” sorusu, hukuk büromuza en sık gelen sorulardan biri. İnternetteki pek çok içerik bu iki oranı yalnızca bir tablo satırı olarak geçiyor, hangi şartın oranı nasıl düşürdüğünü açıklamıyor.

Bu yazıda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 34. maddesi temelinde, iki oran arasındaki farkı, oranı düşüren tam olarak hangi durumların olduğunu ve toplam paylaşımın nasıl hesaplandığını adım adım anlatıyoruz.

Yüzde 50 ve Yüzde 75 Dul Maaşı Farkı Nereden Geliyor?

Kanun, dul eşe bağlanacak payı sabit tutmamış, eşin ekonomik durumuna göre kademelendirmiştir. Mantık şu: başka bir geliri olmayan dul eşin korunma ihtiyacı daha yüksektir, bu nedenle daha yüksek pay alır.

Dikkat edilmesi gereken en önemli ayrıntı: %75 için üç şartın hepsi aynı anda sağlanmalıdır. Bu bir “puan” sistemi değildir; tek bir şartın ihlali oranı doğrudan %50’ye indirir.

Yüzde 75 Oranını Yüzde 50’ye Düşüren Üç Durum

1. SGK’ya Tabi Çalışmak

Dul eş 4/a (SSK), 4/b (Bağ-Kur) veya 4/c (Emekli Sandığı) kapsamında sigortalı olarak çalışıyorsa oran %50’ye düşer. Burada çalışmanın tam zamanlı veya kısmi olması sonucu değiştirmez; belirleyici olan sigortalılığın devam ediyor olmasıdır.

Sık karşılaşılan bir yanılgı: “Ayda birkaç gün çalışıyorum, sayılmaz.” Sayılır. SGK’ya tek gün dahi prim bildirimi yapılıyorsa çalışma şartı ihlal edilmiş sayılır.

2. Kendi Sigortalılığından Gelir veya Aylık Almak

Dul eş kendi çalışmasından dolayı emekli aylığı, malullük aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri alıyorsa oran yine %50’ye iner. Buradaki kritik ayrım şudur: kendi sigortalılığından doğan gelir oranı düşürür; başka bir kişiden (örneğin vefat eden babasından) alınan yetim aylığı bu kapsamda değildir.

Malullük aylığı şartlarını ve reddedilmesi hâlinde izlenecek yolu Malulen Emeklilik Şartları 2026 yazımızda ayrıntılı anlattık.

3. Aylık Bağlanmış Çocuğun Bulunması

Vefat eden sigortalıdan dolayı çocuklara da aylık bağlanmışsa, dul eşin oranı %50 olur. Bunun sebebi paylaşım mantığıdır: aile toplamda vefat edenin aylığını aşamayacağı için, çocuk payı devreye girdiğinde eşin payı azaltılır.

Burada dikkat: çocuğun var olması değil, çocuğa fiilen aylık bağlanmış olması önemlidir. Yaş veya çalışma şartlarını taşımadığı için aylık bağlanmayan çocuk, eşin oranını düşürmez.

Yüzde 75 Dul Maaşı Ne Kadar? (Hesap Mantığı)

İnternette en yaygın hata, bu oranların asgari ücrete uygulandığının sanılmasıdır. Doğrusu şudur: oran, vefat eden sigortalının kendi aylığına (veya hesaplanan aylığına) uygulanır.

Tablo yalnızca hesap mantığını göstermek içindir; gerçek tutar vefat edenin prim gün sayısına, prime esas kazancına ve o yılki güncelleme katsayılarına göre değişir.

Ayrıca en düşük aylık tabanı uygulaması vardır: hesaplanan tutar yürürlükteki tabanın altında kalıyorsa, aylık bu tabana yükseltilir. Bu taban Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez güncellendiği için, net rakamı mutlaka SGK’dan teyit etmek gerekir.

Üst Sınır Kuralı: Toplam Pay Neden Düşürülür?

Hak sahiplerine bağlanan aylıkların toplamı, sigortalının kendi aylığını geçemez. Paylar toplamı bu sınırı aşarsa, herkesin payından orantılı indirim yapılır.

Örnek: Dul eş %50, üç çocuk %25’er pay alsaydı toplam %125 olurdu. Bu sınırı aştığı için tüm paylar orantılı olarak küçültülür ve toplam %100’e çekilir. Bu yüzden “her çocuk kesin %25 alır” ifadesi her zaman doğru değildir.

Oran Sonradan Değişir mi?

Evet, ve bu çok önemlidir. Oran bir kere belirlenip sabitlenmez; şartlar değiştikçe SGK oranı günceller:

• İşe girerseniz: %75 olan oranınız %50’ye düşer.
• İşten ayrılırsanız: Diğer şartlar da sağlanıyorsa oran yeniden %75’e çıkabilir.
• Çocuğun aylığı kesilirse (örneğin yaş şartını doldurması nedeniyle): Eşin oranı %75’e yükselebilir.
• Yeniden evlenirseniz: Dul aylığı oran meselesi olmaktan çıkar, tamamen kesilir.

Şartlarınızda bir değişiklik olduğunda SGK’ya bildirimde bulunmak sizin yükümlülüğünüzdür. Bildirilmeyen çalışma nedeniyle fazla ödenen tutarlar, sonradan faiziyle birlikte geri istenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç

%50 ile %75 arasındaki fark, keyfî bir uygulama değil; dul eşin başka gelirinin bulunup bulunmamasına bağlı kanuni bir kademelendirmedir. Oranınızın doğru belirlenip belirlenmediğini anlamak için üç soruyu sırayla cevaplayın: Sigortalı çalışıyor muyum? Kendi sigortalılığımdan aylık alıyor muyum? Aylık bağlanmış çocuğum var mı? Üçüne de “hayır” diyorsanız oranınız %75 olmalıdır.

Konunun genel çerçevesi, başvuru adımları ve tüm hak sahiplerinin durumu için Dul ve Yetim Maaşı 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz. Boşanmış kadınların babalarından aylık alma şartları ise Boşanmış Dul Maaşı yazımızda ayrıca ele alınmıştır.