İfadeye Çağrıldım, Ne Yapmalıyım? Telefonla Çağrı, Avukat ve Susma Hakkı (2026)

“Merhaba, karakoldan arıyoruz, hakkınızda bir şikâyet var, yarın ifadeye gelmeniz gerekiyor.” Bu telefon çoğu insanın hayatında ilk kez gelir ve aynı soruları doğurur: Neyle suçlanıyorum? Gitmezsem ne olur? Avukatsız gidebilir miyim? Arayan gerçekten polis mi?

Bu yazıda ifadeye neden ve nasıl çağrıldığınızı, telefonla gelen çağrının gerçek olup olmadığını nasıl anlayacağınızı, ifade sırasında hangi haklarınız olduğunu, kollukta ve savcılıkta ifade arasındaki farkı ve ifadeden sonra neler olabileceğini, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun bugünkü metnine göre halk diliyle ve temsili örneklerle anlatıyoruz.

İfadeye Neden Çağrılırsınız? Şüpheli, Tanık ya da Şikâyetçi Olarak

Savcılık bir olayı öğrendiğinde (şikâyet, ihbar ya da kendi tespitiyle) soruşturma başlatır ve olayla ilgili kişileri dinler. Bu dinlemeyi savcı kendisi yapabileceği gibi, çoğu dosyada karakol ya da jandarmaya (kolluğa) talimat verir. Size yapılan çağrının hangi sıfatla olduğu, haklarınızı ve yükümlülüklerinizi tamamen değiştirir:

Arayan kişiye şu soruları sormanız tamamen olağandır: “Hangi sıfatla çağrılıyorum, hangi soruşturma için, dosya numarası nedir?” Kanun, çağrıda çağrılma nedeninin açıkça belirtilmesini ister (CMK 145). Telefonda ayrıntı verilmese bile en azından hangi birimin, hangi konu için çağırdığını öğrenebilirsiniz.

Telefonla İfadeye Çağrılma: Gerçek mi, Dolandırıcılık mı?

Kanunda ifade çağrısının yazılı davetiye ile yapılacağı yazar; davetiye adresinize tebligatla, e-Tebligat adresiniz varsa oraya gönderilebilir. Uygulamada ise karakol ya da jandarma, ifadesi alınacak kişiyi çoğu zaman önce telefonla arayıp bir gün belirler. Yani telefonla çağrılmak tek başına şüpheli bir durum değildir.

Sorun, aynı yöntemi dolandırıcıların da kullanmasıdır. Kendini polis, savcı, hâkim ya da “siber suçlar” görevlisi olarak tanıtan kişiler, adınızın bir terör, uyuşturucu ya da kara para soruşturmasında geçtiğini söyleyerek panik yaratır. Şu işaretlerden biri bile varsa arayan kişi kamu görevlisi değildir:

• Para, altın, döviz istemek ya da paranızı “güvenli bir hesaba” aktarmanızı söylemek,
• IBAN, kart bilgisi, internet bankacılığı şifresi ya da telefonunuza gelen doğrulama kodunu istemek,
• Görüşmeyi kimseyle paylaşmamanızı, ailenize ya da bankaya söylememenizi istemek,
• Telefonu kapatmamanızı, bir uygulama indirmenizi ya da görüntülü aramada kimlik göstermenizi istemek.

Gerçek bir çağrıyı doğrulamanın en kolay yolu, arayan kişinin verdiği numarayı değil, ilgili karakolun ya da adliyenin numarasını kendiniz bulup aramaktır. Gerçek bir ifade çağrısında sizden istenen tek şey, belirtilen gün ve saatte kimliğinizle o birime gitmenizdir.

İfadeye Gitmezsem Ne Olur?

Usulüne uygun bir çağrıya uymamak, sorunu ortadan kaldırmaz; çoğu zaman büyütür:

• Şüpheli olarak çağrıldıysanız ve gitmezseniz, hakkınızda zorla getirme kararı verilebilir (CMK 146). Bu durumda kolluk sizi bulduğu yerden alır, savcı ya da hâkimin önüne götürür; ifadeniz en geç 24 saat içinde (yol süresi hariç) alınır.
• Tanık olarak çağrıldıysanız ve mazeret bildirmeden gitmezseniz zorla getirilirsiniz ve gelmemenizin yol açtığı giderler size ödettirilebilir (CMK 44). Zorla getirme kararı size telefonla ya da e-postayla da bildirilebilir.
• Şikâyetçi ve mağdur hakkında da çağrıya rağmen gelmezlerse zorla getirme kararı verilebilir (CMK 146/7).

Hastalık, yurt dışında olmak, sınav ya da ameliyat gibi bir nedenle belirtilen gün gidemeyecekseniz, çağrıyı yapan birimi arayıp mazeretinizi bildirin ve yeni bir gün isteyin; mazeretinizi gösteren belgeyi saklayın. Başka bir şehirde yaşıyorsanız ifadenizin bulunduğunuz yerdeki kolluk ya da savcılık aracılığıyla alınmasını isteyebilirsiniz.

İfadeden Önce Ne Yapmalısınız?

1. Çağrının ayrıntılarını not edin. Arayan birim, kişinin adı ve rütbesi, gün ve saat, size söylenen konu ve varsa dosya numarası.
2. Olayı kendi kafanızda sıraya koyun. Tarihler, kişiler, mesajlar ve para hareketleri. Hatırlamadığınız bir şeyi tahminle anlatmak, ileride çelişki olarak karşınıza çıkabilir.
3. Belgelerinizi toplayın. Lehinize olan mesajlar, dekontlar, sözleşmeler, fotoğraflar, kamera kaydının bulunduğu yerler ve olayı gören kişilerin adları. Kamera kayıtları kısa sürede silinebilir.
4. Avukatla görüşün. Şüpheli olarak çağrıldıysanız ifadeden önce avukatınızla, konuşulanları kimsenin duyamayacağı bir ortamda görüşme hakkınız vardır (CMK 154). Avukatınız soruşturma dosyasını inceleyebilir; yalnız bazı ağır suçlarda bu yetki hâkim kararıyla kısıtlanabilir (CMK 153).
5. Karşı tarafı aramayın. Şikâyetçiyi ya da tanıkları arayıp “şikâyetini geri al” demek, yeni bir suçlamaya (örneğin tehdit ya da tanığı etkileme) dönüşebilir.
6. Yanınıza nüfus cüzdanınızı alın. Kimlik sorularını doğru cevaplamak zorunludur (CMK 147/1-a).

Son yıllarda en sık ifade çağrısı nedenlerinden biri, banka hesabının ya da telefon hattının başkasına kullandırıldığı şüphesidir; böyle bir çağrıda hesabı kime, neden ve hangi yazışmalarla kullandırdığınızı gösteren belgeler önem taşır.

İfade Sırasında Haklarınız (CMK 147)

Şüpheli olarak ifadeniz alınırken kolluk ya da savcı size şu hakları bildirmek zorundadır:

• Suçlamayı öğrenme hakkı: Size hangi suçun isnat edildiği anlatılır.
• Avukat hakkı: Avukat seçebilir, avukatınızın ifadede yanınızda bulunmasını isteyebilirsiniz. Avukat seçecek durumda değilseniz ve istiyorsanız baro tarafından size bir avukat görevlendirilir. Çocuklar, kendini savunamayacak derecede engelliler ve alt sınırı 5 yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda istem aranmadan avukat görevlendirilir (CMK 150). Soruşturmada ifadede en çok 3 avukat bulunabilir ve avukatın yanınızda olması engellenemez (CMK 149).
• Susma hakkı: Suçlama hakkında açıklama yapmamak kanuni hakkınızdır.
• Delil toplanmasını isteme hakkı: Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin (kamera kaydı, tanık, HTS kaydı gibi) toplanmasını isteyebilir, lehinize olan her şeyi anlatabilirsiniz.
• Yakınına haber verme hakkı: Yakalandıysanız, istediğiniz bir yakınınıza durum derhâl bildirilir.

Kanun ayrıca ifadenin özgür iradeye dayanmasını ister: kötü muamele, yorma, aldatma, tehdit ya da kanuna aykırı bir yarar vaadiyle alınan ifade, rıza ile verilmiş olsa bile delil olarak kullanılamaz (CMK 148/1-3). “İtiraf edersen hemen bırakırız” gibi sözler bu kapsamdadır.

Susma Hakkı Ne Zaman Kullanılır?

Anayasa’nın 38. maddesine göre hiç kimse kendisini ya da yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamaz. Susma hakkını kullanmanız aleyhinize delil sayılamaz, suçu kabul ettiğiniz anlamına gelmez.

Susma hakkı “her şeye sus” demek değildir; kısmen de kullanılabilir. Örneğin olayı anlatıp belirli bir soruya cevap vermemek ya da “Avukatımla görüştükten sonra açıklama yapacağım” demek mümkündür. Dosyadaki suçlamayı ve delilleri bilmeden ayrıntılı açıklama yapmak, sonradan değiştirilmesi zor beyanlara yol açabilir. Buna karşılık lehinize olan ve hemen toplanmazsa kaybolabilecek bir delil varsa (silinecek kamera kaydı gibi), bunu ilk ifadede söylemek önemlidir. Hangi yolun daha uygun olduğu dosyanın içeriğine göre değişir.

Kollukta mı, Savcılıkta mı İfade Vermeli?

İfadeniz karakolda, jandarmada ya da doğrudan savcılıkta alınabilir. İkisi arasında önemli farklar vardır:

• Avukatsız kolluk ifadesi: Kollukta avukatınız yanınızda değilken verdiğiniz ifade, daha sonra hâkim ya da mahkeme önünde sizin tarafınızdan doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK 148/4).
• Yeniden ifade: Aynı olayla ilgili ifadenizin yeniden alınması gerekirse, bunu ancak Cumhuriyet savcısı yapabilir (CMK 148/5); kolluk ikinci kez ifade alamaz.
• Kollukta susup savcılıkta konuşmak da bir seçenektir: kollukta susma hakkını kullanıp açıklamanızı savcıya yapabilirsiniz.

Hâkim önündeki dinlemeye kanun “sorgu” der. Tutuklama ya da adli kontrol istemiyle sulh ceza hâkimliğine götürülürseniz sorgunuz yapılır ve aynı haklar burada da geçerlidir.

İfade Tutanağını İmzalamadan Önce

İfade bir tutanağa yazılır ve tutanağın içeriği size ve varsa avukatınıza okunarak imzanız alınır (CMK 147/1-i). Bu aşamada acele etmeyin:

• Tutanağı baştan sona kendiniz okuyun. Söylemediğiniz bir cümle, eksik ya da farklı anlama gelen bir ifade varsa düzeltilmesini isteyin.
• Düzeltme yapılmazsa imzadan çekinebilirsiniz; bu durumda imzadan çekinme nedeniniz tutanağa yazılır.
• Tutanakta size haklarınızın hatırlatıldığı yazar; hatırlatılmadıysa bunu söyleyin.

Tanık Olarak Çağrıldıysanız

Tanık, şüpheliden farklı olarak gerçeği söylemekle yükümlüdür. Soruşturmada yetkili kişi önünde gerçeğe aykırı tanıklık yapmanın cezası 4 aydan 1 yıla kadar hapistir; yemin ettirilerek ya da mahkemede yapılan yalan tanıklıkta 1 yıldan 3 yıla, 3 yıldan fazla hapis gerektiren bir suçun dosyasında 2 yıldan 4 yıla kadar hapistir (TCK 272). Gerçeği, aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında bir hak kısıtlaması kararı ya da hüküm verilmeden önce söylerseniz ceza verilmez (TCK 274).

Bununla birlikte tanığın da korunan hakları vardır:

• Tanıklıktan çekinme: Şüphelinin nişanlısı, eşi (boşanmış olsa bile), anne-babası, çocukları, kardeşleri, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları ile evlatlık bağı olanlar tanıklıktan çekinebilir (CMK 45). Bu hak dinlenme sırasında da her an kullanılabilir.
• Kendini suçlayacak sorular: Tanık, kendisini ya da bu yakınlarını suçlayabilecek sorulara cevap vermekten çekinebilir (CMK 48).

Tanık olarak başlayan bir dinleme sırasında sizin de olaya karıştığınız yönünde bir şüphe ortaya çıkarsa, dinlemenin şüpheli sıfatıyla ve şüpheli haklarınız bildirilerek yapılması gerekir. Böyle bir durumda avukat talebinizi açıkça söyleyin.

Şikâyetçi ya da Mağdur Olarak Çağrıldıysanız

Şikâyetinizle ilgili ifadeniz alınırken olayı ayrıntılı anlatmanız ve elinizdeki delilleri sunmanız soruşturmanın yönünü belirler. Mağdur ve şikâyetçi olarak soruşturmada şu haklarınız vardır (CMK 234):

• Delillerin toplanmasını isteme,
• Soruşturmanın gizliliğini bozmamak koşuluyla savcıdan belge örneği isteme,
• Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence ve eziyet suçlarında ve alt sınırı 5 yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme,
• Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme.

Henüz şikâyette bulunmadıysanız, şikâyetin nasıl yazılacağını savcılığa şikâyet dilekçesi örneği rehberimizde bulabilirsiniz.

İfadeden Sonra Ne Olur?

İfade verdikten sonra dosyanın gidişatı, suçun türüne ve toplanan delillere göre değişir:

• Serbest bırakılma: Çoğu dosyada ifade alındıktan sonra kişi serbest bırakılır ve soruşturma devam eder.
• Gözaltı: Yakalanan kişi hakkında savcılık gözaltı kararı verebilir. Gözaltı süresi kural olarak yakalama anından itibaren 24 saati geçemez; toplu suçlarda savcı bu süreyi günlük olarak en fazla 3 gün uzatabilir (CMK 91).
• Tutuklama ya da adli kontrol istemi: Savcı, şüphelinin tutuklanması ya da yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü gibi adli kontrol tedbirleri uygulanması için sulh ceza hâkimliğine sevk edebilir.
• Uzlaştırma ya da ön ödeme: Basit yaralama, silahsız tehdit gibi uzlaştırmaya tabi suçlarda dosya uzlaştırma bürosuna, hakaret gibi ön ödemeye tabi suçlarda size ödeme teklifi gönderilebilir.
• Soruşturmanın sonu: Savcı yeterli şüphe görmezse kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik) karar verir; yeterli şüphe görürse iddianame düzenler ve dava açılır.

Soruşturmanın ve dava sürecinin bütününü, Bursa’da ceza dosyalarının hangi binada görüldüğüyle birlikte Bursa ceza avukatı sayfamızda anlatıyoruz.

Sık Sorulan Sorular