- Türkiye’de Mal Rejimleri: Hangisi Size Uygulanır?
- Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal: Hangi Mal Kimin?
- Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
- Evlilik Öncesi Alınan Ev, Miras ve Ziynet: Özel Durumlar
- Evlenmeden önce alınan ev
- Miras ve bağışla gelen mal
- Düğün takıları ve ziynet
- Aile konutu
- Şirket hissesi ve emeklilik
- Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı
- Mal Kaçırma: Karşı Taraf Malları Devrederse
- Mal Rejimi Davası: Süreç, Süre ve Zamanaşımı
- Bursa’da Mal Rejimi Davası: Yerel Notlar
- Sıkça Sorulan Sorular
- Boşanmada mal paylaşımı nasıl olur?
- Tapu kocamın üzerine, ev paylaşılır mı?
- Evlenmeden önce alınan ev boşanmada paylaşılır mı?
- Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır?
- Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı zorunlu mu?
- Mal paylaşımı davası ne kadar sürer?
- Mal paylaşımı davasında zamanaşımı ne kadar?
- Borçlar da paylaşılır mı?
📋 Kısa Cevap
Eşler evlenirken ya da sonradan noterde başka bir rejim seçmemişse, 1 Ocak 2002’den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Evlilik içinde çalışarak, maaşla, krediyle ya da birikimle edinilen ev, araç, para, şirket hissesi ve emeklilik hakları edinilmiş maldır; boşanmada her eş diğerinin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısını para olarak ister (katılma alacağı). Miras, bağış, evlilik öncesi mallar ve kişisel eşya kişisel maldır, paylaşılmaz.
Paylaşım boşanma davasında değil, boşanma kesinleştikten sonra açılan mal rejimi tasfiyesi davasında yapılır; anlaşmalı boşanmada ise protokole yazılır ve dava gerekmez. Aşağıda hangi mal kimin, katılma alacağı nasıl hesaplanır, mal kaçırmaya karşı ne yapılır ve Bursa’da süreç nasıl işler, örnek hesapla anlatıyoruz.
Boşanmada en çok çekişme çıkaran konu velayet değil, mallardır: “Ev benim üzerime, ona ne düşer?”, “Evlenmeden önce aldığım arsa paylaşılır mı?”, “Borcunu da paylaşacak mıyız?” Bu soruların cevabı, hangi mal rejimine tabi olduğunuza ve malın ne zaman, nasıl edinildiğine bağlıdır. Bu yazı 2026 itibarıyla geçerli kuralları, hesaplama yöntemini ve dava sürecini açıklar.
Türkiye’de Mal Rejimleri: Hangisi Size Uygulanır?
Türk Medeni Kanunu dört mal rejimi tanır. Eşler evlenmeden önce ya da evlilik sırasında noterde mal rejimi sözleşmesi yaparak seçimlik rejimlerden birini kabul edebilir; sözleşme yoksa yasal rejim uygulanır.
| Rejim | Ne zaman uygulanır | Boşanmada sonuç |
|---|---|---|
| Edinilmiş mallara katılma (yasal rejim) | 1.1.2002’den itibaren, sözleşme yoksa herkese | Evlilik içinde edinilen malların artık değeri yarı yarıya paylaşılır |
| Mal ayrılığı | 2002 öncesi evliliklerde 2002’ye kadar olan dönem; sözleşmeyle seçilirse | Herkes kendi malını alır; diğerinin malına katkı yapan eş katkı payı ister |
| Paylaşmalı mal ayrılığı | Sözleşmeyle | Aile için edinilen mallar paylaşılır |
| Mal ortaklığı | Sözleşmeyle (nadir) | Ortaklık malları yarı yarıya bölünür |
Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal: Hangi Mal Kimin?
Yasal rejimde her eşin iki mal grubu vardır. Paylaşım yalnızca edinilmiş mallar üzerinden yapılır; bir malın hangi gruba girdiği kanunla belirlenmiştir (TMK m.219-220).
| Edinilmiş mal (paylaşılır) | Kişisel mal (paylaşılmaz) |
|---|---|
| Evlilik içinde maaş, ücret, serbest meslek kazancıyla alınan her şey | Evlenmeden önce sahip olunan mallar |
| SGK, emekli sandığı ve özel emeklilik (BES) ödemeleri, kıdem ve ihbar tazminatı, iş gücü kaybı tazminatı | Miras ve bağış yoluyla gelen mallar |
| Kişisel malların gelirleri (kira, faiz, temettü); aksi sözleşmeyle kararlaştırılabilir | Yalnızca kişisel kullanıma yarayan eşya (giysi, kişisel araç-gereç) |
| Edinilmiş malların yerine geçen değerler (evin satılıp yenisinin alınması) | Manevi tazminat alacakları |
| Şirket hissesi ve ticari kazanç (evlilik içinde kurulmuşsa) | Kişisel malların yerine geçen değerler (miras kalan arsanın satılıp alınan daire) |
Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispatlamak zorundadır; ispat edilemeyen mallar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222). Tapuda kimin adına kayıtlı olduğu paylaşımı belirlemez: evlilik içinde maaşla alınan ev tek eşin üzerine kayıtlıysa da edinilmiş maldır.
Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Tasfiyede her eş için ayrı ayrı şu adımlar izlenir:
- Edinilmiş mallar tespit edilir ve tasfiye anındaki (karara en yakın tarihteki) değerleri bilirkişiyle belirlenir (TMK m.235).
- Eklenecek değerler katılır: boşanma davasından önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan dışı bağışlar ve karşılıksız devirler ile katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler, sanki hâlâ mal varlığındaymış gibi hesaba eklenir (TMK m.229).
- Denkleştirme yapılır: kişisel maldan edinilmiş mala ya da tersine yapılan ödemeler hesaba katılır (TMK m.230).
- Borçlar düşülür: Edinilmiş mala ilişkin borçlar (örneğin devam eden konut kredisi) o maldan indirilir.
- Artık değer bulunur ve her eş, diğerinin artık değerinin yarısını katılma alacağı olarak ister (TMK m.236). İki alacak takas edilir, fark ödenir.
Katılma alacağı kural olarak para alacağıdır; mahkeme evin yarısını tapuda diğer eşe vermez, değerinin yarısını ödetir. Ödeme güçlüğü varsa borçlu eş süre isteyebilir. Ayrıca bir eş, diğerinin malının edinilmesine, iyileştirilmesine ya da korunmasına karşılıksız katkı yaptıysa değer artış payı (TMK m.227) talep edebilir; bu pay kişisel mallar için de geçerlidir.
🧮 Örnek Hesap
On iki yıllık evlilikte tapusu kocada olan daire (tasfiye anındaki değeri 6.000.000 TL, kalan konut kredisi 1.000.000 TL), kocanın adına araç (1.500.000 TL) ve kadının banka birikimi (500.000 TL) vardır. Kocanın evlilikten önce miras kalan arsası (3.000.000 TL) kişisel maldır ve hesaba girmez.
Kocanın artık değeri: 6.000.000 + 1.500.000 – 1.000.000 = 6.500.000 TL → kadının katılma alacağı 3.250.000 TL.
Kadının artık değeri: 500.000 TL → kocanın katılma alacağı 250.000 TL.
Takas sonrası: koca kadına 3.000.000 TL öder. Daire ve araç kocada, birikim kadında kalır; arsa paylaşım dışıdır.
Evlilik Öncesi Alınan Ev, Miras ve Ziynet: Özel Durumlar
Evlenmeden önce alınan ev
Kişisel maldır, paylaşılmaz. Ancak kredi taksitleri evlilik içinde maaştan ödendiyse, edinilmiş maldan kişisel mala yapılan bu ödeme denkleştirme yoluyla hesaba katılır; ödenen taksitlerin evin değerindeki artışa oranı diğer eşe pay olarak döner.
Miras ve bağışla gelen mal
Kişisel maldır. Miras kalan para ile evlilik içinde alınan ev de ikame kuralıyla kişisel mal sayılır; bunu iddia eden eş miras parasının o eve gittiğini belgelemelidir. Miras kalan dairenin kirası ise edinilmiş maldır.
Düğün takıları ve ziynet
Yargıtay uygulamasında düğünde takılan ziynet eşyaları, kim tarafından takılırsa takılsın kadına bağışlanmış sayılır ve kadının kişisel malıdır. Takılar evlilik içinde bozdurulup ortak harcamaya kullanıldıysa kadın, iade edilmeyeceği konusunda anlaşma olmadığını ispat etmek zorunda değildir; koca, takıların geri verilmemek üzere verildiğini ispatlamalıdır. Ziynet davası, mal rejimi davasından ayrı bir alacak davasıdır.
Aile konutu
Aile konutu şerhi, konutun diğer eşin rızası olmadan satılmasını ve ipotek edilmesini engeller; tasfiyede ise konut edinilmiş malsa artık değer hesabına girer. Kanun, hayatta kalan eş için aile konutunda oturma hakkı düzenlemiştir; boşanmada ise konutun kimde kalacağı hâkim kararı veya protokolle belirlenir.
Şirket hissesi ve emeklilik
Evlilik içinde kurulan şirketin hisseleri edinilmiş maldır; bilirkişi şirket değerini tasfiye tarihine göre belirler. Evlilik içinde ödenen kıdem tazminatı, emekli ikramiyesi ve BES birikimleri de edinilmiş maldır; henüz ödenmemiş emeklilik beklentileri ise hesaba katılmaz.
Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı protokole yazılır: hangi mal kimde kalacak, devir varsa tarihi ve masrafı, kredinin kimde kalacağı ve tarafların birbirinden katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı istemeyeceği. Hâkim protokolü onaylayınca konu kapanır; sonradan mal rejimi davası açılamaz. Protokolün nasıl hazırlanacağını anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımızda anlattık.
Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı boşanma davasının konusu değildir. Boşanma kararı kesinleştikten sonra mal rejiminin tasfiyesi davası açılır; boşanma davası sürerken açılırsa mahkeme boşanmanın kesinleşmesini bekletici mesele yapar. Ancak boşanma davasıyla birlikte, karşı tarafın mal kaçırmasını önlemek için taşınmaz ve araçlara ihtiyati tedbir konulması istenebilir; bu talep dava dilekçesinde yapılmalıdır.
Mal Kaçırma: Karşı Taraf Malları Devrederse
- Bir yıl kuralı (TMK m.229): Boşanma davasından önceki bir yıl içinde yapılan olağan dışı bağışlar ve karşılıksız devirler, sanki hiç yapılmamış gibi hesaba eklenir.
- Kasıtlı devirler: Katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler, tarihine bakılmaksızın hesaba katılır; kötü niyet ispatlanmalıdır.
- Üçüncü kişiye başvuru (TMK m.241): Borçlu eşin malı alacağı karşılamıyorsa, eklenecek değerleri edinen üçüncü kişiden (örneğin devrin yapıldığı kardeş) eksik kalan kısım istenebilir.
- Tedbir: Boşanma davasıyla birlikte tapu ve araç kayıtlarına tedbir konulması, devir riskini baştan keser.
Mal Rejimi Davası: Süreç, Süre ve Zamanaşımı
Dava, boşanmayı gören aile mahkemesinde açılır; Bursa’da Bursa Aile Mahkemeleri, ilçelerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi. Harç, talep edilen alacak üzerinden nispi olarak hesaplanır ve dörtte biri peşin yatırılır; alacak miktarı bilirkişi raporuyla netleştiğinde harç tamamlanır. Tapu, banka, SGK ve ticaret sicil kayıtları getirtilir; bilirkişi malların tasfiye tarihindeki değerini belirler. Bursa’da bu dava genellikle 12-18 ay sürer, istinafla daha uzun.
Zamanaşımı: Katılma alacağı davasında Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihadına göre zamanaşımı, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıldır (TBK m.146). Katkı payı ve değer artış payı alacaklarında da aynı süre uygulanır. Süre uzun görünse de tasfiye anındaki değerlerin belirlenmesi ve delillerin toplanması gecikmeyle zorlaşır; dava boşanmanın kesinleşmesinden hemen sonra açılmalıdır.
Bursa’da Mal Rejimi Davası: Yerel Notlar
Bursa’da mal rejimi davalarında en sık uyuşmazlık, sanayi kentine özgü biçimde şirket hisseleri ve evlilik içinde alınan ikinci konutlarla ilgilidir. Bilirkişi değerlemesi Bursa Aile Mahkemelerinde 3-5 ayda tamamlanır; taşınmaz değerlemesi için keşif yapılır. Boşanma ile tasfiye davasını birlikte planlamak, tedbir kararını doğru zamanda almak ve ziynet talebini ayrı dava olarak yürütmek için Bursa boşanma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
🧑⚖️ Temsili Senaryo
Osmangazi’de on beş yıllık evlilik. Koca, boşanma davasından sekiz ay önce adına kayıtlı yazlığı kardeşine “satış” göstererek devretmiş, bedel ödenmemiştir. Kadın boşanma davasıyla birlikte kalan taşınmazlara tedbir koydurur; boşanma kesinleşince mal rejimi davası açar ve yazlığın TMK m.229 uyarınca hesaba eklenmesini ister. Bilirkişi, devrin bir yıl içinde ve karşılıksız yapıldığını tespit eder; yazlığın tasfiye tarihindeki değeri kocanın artık değerine eklenir. Kocanın malları alacağı karşılamayınca eksik kısım için kardeşe de başvurulur. Karar, boşanmanın kesinleşmesinden 16 ay sonra verilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanmada mal paylaşımı nasıl olur?
Yasal rejimde evlilik içinde edinilen malların artık değeri yarı yarıya paylaşılır: her eş, diğerinin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısını para olarak ister. Miras, bağış ve evlilik öncesi mallar paylaşım dışıdır. Paylaşım anlaşmalı boşanmada protokolle, çekişmeli boşanmada ayrı tasfiye davasıyla yapılır.
Tapu kocamın üzerine, ev paylaşılır mı?
Ev evlilik içinde maaş, kredi veya birikimle alındıysa kimin adına kayıtlı olduğuna bakılmaksızın edinilmiş maldır; değerinin yarısı katılma alacağı olarak istenir. Ev miras ya da evlilik öncesi paradan alındıysa kişisel maldır.
Evlenmeden önce alınan ev boşanmada paylaşılır mı?
Hayır, kişisel maldır. Ancak evlilik içinde ödenen kredi taksitleri denkleştirme yoluyla hesaba katılır ve diğer eşe bu katkı oranında pay döner.
Çekişmeli boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır?
Boşanma davası mal paylaşımını kapsamaz. Boşanma kesinleşince mal rejimi tasfiyesi davası açılır; bilirkişi malların tasfiye tarihindeki değerini belirler, katılma alacağı hesaplanır. Boşanma davasıyla birlikte tedbir talep edilerek mal kaçırma önlenir.
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı zorunlu mu?
Protokolde mal paylaşımının düzenlenmesi zorunlu değildir, ancak düzenlenmezse boşanmadan sonra tasfiye davası açılabilir. Protokole malların kimde kalacağı ve tarafların tasfiye talebinden feragat ettiği yazılırsa konu kesin olarak kapanır.
Mal paylaşımı davası ne kadar sürer?
Bursa’da bilirkişi ve keşif aşamalarıyla genellikle 12-18 ay sürer; istinafla daha uzun. Anlaşmalı boşanmada protokolle çözülürse dava hiç açılmaz.
Mal paylaşımı davasında zamanaşımı ne kadar?
Katılma alacağı için Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihadına göre boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıldır. Gecikme değerleme ve ispatı zorlaştırdığı için dava boşanmadan hemen sonra açılmalıdır.
Borçlar da paylaşılır mı?
Her eş kendi borcundan sorumludur; tasfiyede edinilmiş mala ilişkin borçlar (konut kredisi gibi) o malın değerinden düşülür. Bir eşin kişisel borcu diğer eşe geçmez, ancak edinilmiş mal grubunun artık değerini azaltır.
Kanun metinleri
TMK m.219: Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır: çalışmasının karşılığı olan edinimler; sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler; çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar; kişisel mallarının gelirleri; edinilmiş malların yerine geçen değerler.
TMK m.220: Kişisel mallar: eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya; mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri; manevî tazminat alacakları; kişisel mallar yerine geçen değerler.
TMK m.236/1: Her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olurlar. Alacaklar takas edilir.
Kanun metni için: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
Mal paylaşımını boşanma davasıyla birlikte planlayın. Bursa’da tedbir, tasfiye davası ve ziynet alacağı dosyalarında Yüce Hukuk Bürosu ile ücretsiz ön görüşme yapabilirsiniz.
WhatsApp’tan Yazın Hemen Arayın⚖️ Bu konuda profesyonel destek mi arıyorsunuz? Bursa Boşanma Avukatı hizmetimizi inceleyebilir, ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.
İlgili Rehberler: