2025’te harç ve gider avansı, davanın türüne (anlaşmalı/çekişmeli) ve dosyadaki işlemlere göre değişir. Çekişmeli davalarda tebligat, bilirkişi ve tanık ücretleri toplam maliyeti artırır. Maddi gücü yetersiz olanlar adli yardım talep edebilir.

Dava sürecinde hâkim geçici tedbirle aile konutunun hangi eş tarafından kullanılacağına karar verir. Kararda çoğunlukla çocukların üstün yararı gözetilir; velayetin bırakıldığı eşe konut tahsisi sık görülür.

TMK 166/3’e göre evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalı, taraflar birlikte başvurmalı veya biri açtığı davayı diğeri kabul etmeli, hâkim her iki tarafı da bizzat dinlemeli ve mali sonuçlar ile çocukların durumu üzerinde mutabakat içeren protokol mahkemeye sunulmalıdır.

Yetkili mahkemeyi ve boşanma sebebini belirleyip delillerini hazırlamalıdır. Şiddet varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu/önleyici tedbirler derhâl talep edilebilir. Maddi durumu elvermiyorsa adli yardım başvurusu yapılabilir.

Usulen aynı gün karar teorik olarak mümkündür; pratikte duruşma günü, mahkeme iş yoğunluğu ve eksiksiz bir anlaşma protokolü belirleyicidir. Kararın kesinleşmesi ayrıca tebligat ve süre işlemlerine bağlıdır.

TMK’da zina, hayata kast/pek kötü muamele, suç işleme ve haysiyetsiz hayat, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması (şiddetli geçimsizlik) düzenlenmiştir. Somut olayınıza uygun sebep ve deliller belirlenmelidir.

Yetkili/görevli mahkemeye (Aile Mahkemesi) usulüne uygun dilekçe, harç ve gider avansı ile başvurulur. Deliller eklenir. Anlaşmalı boşanmada 1 yıl evlilik şartı ve protokol; çekişmeli boşanmada iddiaları destekleyen deliller gerekir.

Kusur cinsiyete göre değil, somut delillere göre belirlenir. Evliliğin sona ermesine daha ağır kusuru ile sebebiyet veren taraf haksız sayılabilir; bu durum tazminat ve nafaka değerlendirmelerinde etkili olabilir.

Hayır. Boşanma ancak hâkim kararıyla mümkündür. Noterde veya aranızda yapılan sözleşmeler tek başına evliliği bitirmez; anlaşmalı boşanmada dahi hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir.

UYAP Vatandaş/ e-Devlet üzerinden e-imza ile dava dosyası elektronik ortamda açılabilir; dilekçe ve deliller yüklenir, harçlar ödenir. Ancak duruşmaya katılım ve hâkim huzurunda beyan şartları devam eder.

Önce hedeflenen boşanma türüne (anlaşmalı/çekişmeli) karar verilmeli, deliller hazırlanmalı, mali ve velayete ilişkin talepler netleştirilmeli; anlaşmalı boşanma planlanıyorsa ayrıntılı ve uygulanabilir bir protokol hazırlanmalıdır.

Avukatsız davada da yargılama harç ve giderleri ödenir; toplam tutar dosyadaki işlemlere göre değişir. Maddi imkânı kısıtlı olanlar adli yardım ile harç muafiyeti ve baro tarafından avukat atanmasını talep edebilir.

Hayır, zorunlu değildir. Taraflar, en az bir yıllık evlilerse ve boşanmanın tüm sonuçları (nafaka, tazminat, velayet) üzerinde anlaştılarsa, hazırladıkları bir protokolle birlikte mahkemeye başvurabilirler. Ancak, hazırlanan protokolün hukuki açıdan eksiksiz ve net olması, gelecekte yeni davalara yol açmaması için bir avukattan destek alınması şiddetle tavsiye edilir. Hâkim, tarafları bizzat dinlemek zorundadır.

Çekişmeli boşanma davalarının süresi, anlaşmalı boşanmaya göre çok daha uzundur. Süre;

• Mahkemenin iş yoğunluğuna,
• Davanın karmaşıklığına (mal paylaşımı, velayet vb. taleplerin olmasına),
• Tarafların sunduğu delillerin toplanma sürecine (tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporları),
• İstinaf ve Temyiz (üst mahkeme) süreçlerine

bağlı olarak değişir. Bu tür davalar genellikle 1,5 ila 3 yıl arasında sürebilmektedir.

Eşinizin boşanmak istememesi, sizin boşanma davası açmanıza engel değildir. Bu durumda, anlaşmalı boşanma mümkün olmaz ve dava "çekişmeli boşanma davası" olarak ilerler. Sizin, eşinizin kusurlu olduğunu (TMK 161-166 arası sebeplerden birine dayanarak) ve bu kusur nedeniyle evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını mahkemede ispat etmeniz gerekir. İddialarınızı ispatlarsanız, eşiniz istemese bile hâkim boşanmaya karar verebilir.

Her ikisi de nafaka türü olsa da amaçları ve zamanlamaları farklıdır:

• Tedbir Nafakası: Boşanma davası açıldığı andan itibaren, dava süresince taraflardan birinin veya çocukların geçimini sağlamak için hükmedilen geçici bir nafakadır. Kusur aranmaz, ekonomik duruma bakılır. Dava kesinleşince biter.
• Yoksulluk Nafakası: Boşanma kararı kesinleştikten sonra, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve kusuru diğer taraftan daha ağır olmayan eşe, diğer eş tarafından süresiz olarak ödenen nafakadır.

Aile konutu şerhi, eşlerin birlikte yaşadığı ve aile yaşamının merkezi olan konutun tapu kaydına işlenen bir belirtmedir. Bu şerh konulduğunda, tapuda malik olarak görünen eş, diğer eşin açık rızası (izni) olmadan bu konutu satamaz, kiralayamaz veya üzerinde ipotek gibi haklar tesis edemez. Boşanma davası açılmadan önce veya açıldıktan sonra bu şerhin konulması, diğer eşin barınma hakkını güvence altına almak için hayati öneme sahiptir.